OSMANLI TUĞRASINDA BULUNAN 30 SEMBOLÜN SIRRI

Osmanlı devletinde osmanlı tuğrasının anlamı Oğuzca Tuğrağ olup, Anadolu lehçesinde (ğ) söylenişinde zorluk olduğu için direk “Tuğra” olarak söylenerek yaygın hale gelmiştir. Padişahın basılmış şeklinde olan imzasına denilmektedir. Farsça olarak nişan “işaret” anlamına, Arapçası tevki yani “iz bırakma” anlamına gelmektedir. Büyük Selçuklular da ve Anadolu Selçukluları’nda tuğraların varlığına rastlanmaktadır. Şekil şeklinde olanları Osmanlı Devleti’nde ve Anadolu beyliklerinde görülmektedir.

Osmanlı armasındaki hangi sembol neyi anlatıyor, sembolleri en tepeden başlayarak sıraladığımızda ortaya neler çıkıyor? İşte 1876-1909 yılları arasında yapılan armadaki sembollerin anlamları.

Osmanlı Devleti’nin sembolü haline gelen ‘Osmanlı arması’ ve o armanın üzerindeki sembollerin hikayesi…

Kraliçe Victoria 19. yüzyılda bir arma tasarımı yaptırarak, Sultan Abdülmecid’e hediye eder. Prens Charles Young ismindeki bir İngiliz tarafından tasarlanan Osmanlı armasında; güneş, 2. Abdülhamit’in tuğrası, sorguçlu serpuş, kalkan, sancak, mızrak, top, kılıç, borazan, yay, çapa, hilafet sancağı, Kur’an-ı Kerim, terazi, kılıç, süngülü tüfek, şefkat nişanı, Mecidi nişanı, nişan-ı iftihar, nişan-i Osmani gibi 30 ayrı sembol bulunuyor.

Osmanlı Tuğrası’nın Kullanıldığı Yerler

Tuğranın büyüklüğü yazılan yazının ve belgenin içeriğine göre değişkenlik göstermektedir. Büyüklüğe bağlı bir uyum içerisinde yer alırdı. Tuğralar her zaman belge ve evrakların başında yer almaktadır. Hiçbir tuğra sonda yer almaz. Tuğraların sağ taraflarına çiçek deseni ve mahlas yazma sonraları ortaya çıkan bir durumdur.

Hiçbir Osmanlı tuğrası birbirine benzemez. İlk tuğra olan Orhan Gazi’ye ait olan olan tuğra diğer tüm tuğralara örnek olarak esinlenilmiştir. Zamanla arma şeklini alan tuğralar artık para, pul, evrak, senet, çeşme, cami, resmi daire, donanma, saray gibi birçok yerde yerini alarak kullanılmaya başlanarak devam etmiştir.

Tuğralar beylikler aracılığıyla Osmanlı Devleti’ne geçmesinden yıkılmasına kadar çeşitli yerlerde kullanılarak hat sanatında sanatsal bir kol haline gelerek, bugün birçok sanatsal faaliyetlerde yer alarak devam etmektedir. Hattatlar en güzel Osmanlı tuğrasını çıkarmak için kıyasıya uğraşmışlar ve içinde Kuran’ı Kerim’den ayetler, dualar, hadisler geçen tuğralar ortaya çıkmıştır.

ARMANIN SON ŞEKLİ SULTAN II. ABDÜLHAMİD ZAMANINDA BELİRLENDİ

Abdülmecid, Osmanlı Devleti`nde ilk kez yabancı nişan kabul eden sultandır. Abdülmecid Han`ın oğlu Sultan II. Abdülhamit, babasının devrinde yapılan armaya yeni eklemelerde bulunur. 17 Nisan 1882 yılında resmi arma olarak kabul edilir ve kullanılmaya başlanır.

Osmanlı arması, üzerinde 30 ayrı sembol taşıyor. İşte o semboller ve anlamları…

1- Tuğranın etrafındaki bu güneş motifi, padişahın güneşe benzetilmesinden ileri gelir

2- II. Abdülhamit`in tuğrası.

3- Sorguçlu Kavuk: Osman Gazi`yi ve tahtı temsil eder.

4- Yeşil Hilafet Sancağı

5- Süngülü Tüfek: Osmanlı ordusunun asli silahı olmuştur

6-Çift Taraflı Teber.

7-Toplu Tabanca

8-Terazi: Şeşper ve asaya asılıdır, adaleti temsil eder.

9-(Üstte)Kur`an-ı Kerim (Altta) Kanunnameler.

10-Nişan-ı Âli-i İmtiyaz.

11-Nişan-ı Osmanî

12-Asa ve Şeşper

13-Çapa: Donanmayı temsil eder.

14-Bereket Boynuzu.

15-Nişan-ı İftihar

16-Yay

17-Nişan-ı Mecidi

18-Borazan

19-Şefkat Nişanı

20-Top Gülleleri

21-Kılıç

22-Top

23-El siperlikli merasim kılıcı.

24-Mızrak

25-Çift Teber.

26-Tek Taraflı Teber

27-Bayrak

28-Osmanlı Sancağı

29-Mızrak

30-Kalkan ortasında stilize edilmiş güneş motifi ve 12 yıldız

 

Armanın alt tarafını boydan boya süsleyen inci defneyaprakları, çiçek motifleri arasından beş tane madalya sarkar. Bu madalyaların isimleri şöyledir:

İmtiyaz nişanı,

Mecidi nişanı,

İftihar nişanı,

Osmanlı nişanı,

ve Şefkat nişanı.

Eski Türklerde armaya ongun veya damga denir. Her aşiretin bir ongunu; her beyin de hususî mühür makamında bir tuğrası vardır. Bu ongun, Avrupa Hunlarında kuş, Selçuklularda çift başlı kartaldır. Kayı boyunun damgası iki ok ve bir yaydır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir